Jak zmieniały się apteki na przestrzeni lat
Aptek takich jak dawniej już nie ma. Pachnących ziołami, kroplami walerianowymi. Nie przygotowuje się już odwarów, naparów, dekoktów (kto pamięta co to?). Takie apteki funkcjonowały jeszcze w latach 80-ych poprzedniego wieku.
Dawno temu ceny zmieniały się na tyle rzadko, że personel znał je na pamięć. Odpłatności za leki były tylko dwie. Emeryci i renciści otrzymywali je za darmo, pozostali pacjenci płacili 30% wartości recepty. Tyle wspomnienia sentymentalne. Ale były minusy aptek tamtego czasu. Dostawy raz w miesiącu, jedna Centrala, która zarządzała oddziałami wojewódzkimi. Preparaty dostarczane według rozdzielnika w ilościach niewystarczających. Ciągłe braki w zaopatrzeniu.
Przyszedł rok 1989, rok zmian. Apteki prywatne zaczęły powstawać jak grzyby po deszczu. Na rynek wkroczyły kolorowe opakowania, kosmetyki, nowości. Zmienił się również wystrój aptek. Działalność i ich powstawanie regulowały wraz z Wojewódzkimi Inspektorami farmaceutycznymi okręgowe izby aptekarskie.
Samorząd aptekarski w Polsce ma długą historię, kształtującą się od średniowiecznych początków aptekarstwa, przez okres zaborów i II RP, aż po czasy powojenne, kiedy to ustawa z 1939 roku oraz dekret z 1946 r. położyły podwaliny pod organizację samorządową. Realne, niezależne struktury odrodziły się po 1989 roku. Naczelna Izba Aptekarska i izby okręgowe reprezentują interesy farmaceutów i dbają o etykę zawodową.
Na przestrzeni lat apteki nie tylko zmieniły swój wygląd. Zostały w pełni skomputeryzowane, kontakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, raportowanie sprzedaży i danych wysyłanych szeregu instytucjom odbywa się głównie w formie elektronicznej.
Wielka zmiana zaszła również w sposobie zaopatrzenia. Apteki mają możliwość współpracy z wieloma hurtowniami. Zamówienia jak i oferty zakupowe odbierane i wysyłane są on line.
Personel aptek od wielu lat stanowią farmaceuci i technicy farmacji.
Farmaceuta to osoba, która ukończyła kierunkowe studia wyższe, odbyła staż zawodowy i legitymuje się prawem wykonywania zawodu. Farmaceuci są wysoko specjalizowanymi fachowcami. Często kończą studia podyplomowe, są absolwentami wielu kursów doszkalających do czego obliguje ich ustawa o kształceniu ustawicznym. W ostatnich latach szczepią, prowadzą przeglądy lekowe, wykonują podstawowe badania diagnostyczne jak badanie poziomu cholesterolu, glukozy, ciśnienie krwi. Warunkiem jest ukończenie kursów i zdanie egzaminów.
Technik farmacji to absolwent dwuletniej szkoły policealnej oraz odbytego stażu aptecznego. Również ta grupa podlega obowiązkowi permanentnego dokształcania z zakresu wiedzy fachowej. To stanowisko wiąże się z pewnymi ograniczeniami, nie wszystkie recepty mogą być realizowane przez technika.
Farmaceuci przestali być już tylko sprzedawcami w sklepach z lekami. Są przedstawicielami zawodu zaufania publicznego. To zobowiązuje. Cieszą się olbrzymim zaufaniem pacjentów, stanowią ważne ogniwo w ochronie zdrowia. Ustawa o zawodzie farmaceuty obowiązująca od 2021 roku umocniła pozycję farmaceuty, podkreślając jego rolę w opiece farmaceutycznej i nadając mu autonomię niezbędną dla dbałości o jakość usług. Z drugiej strony wiąże się to z dużą odpowiedzialnością oraz przestrzeganiem zasad etyki tego zawodu.
Małgorzata Zięba